BỆNH VIÊM GAN VỊT Ở VỊT CON, TRIỆU CHỨNG VÀ CÁCH XỬ LÝ

Vịt con đang ăn uống bình thường nhưng chỉ sau một thời gian ngắn đã ủ rũ, bỏ ăn, đi đứng mất thăng bằng, co giật, nằm nghiêng hoặc nằm ngửa, đầu cổ ngửa ra sau rồi chết nhanh là tình huống cần xử lý sớm. Đây là nhóm biểu hiện thường gặp ở Viêm gan vịt (Duck viral hepatitis), một bệnh truyền nhiễm do vi rút gây ra và đặc biệt nguy hiểm đối với vịt còn nhỏ. Bệnh có thể tiến triển rất nhanh. Ở những đàn mắc bệnh cấp tính, từ lúc xuất hiện biểu hiện rõ đến khi vịt chết có thể chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Vì vậy, ngoài quan sát triệu chứng, cần kiểm tra độ tuổi, tốc độ bệnh lan và bệnh tích khi mổ khám để khoanh vùng nguyên nhân.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ lần lượt đi qua:

1. Viêm gan vịt và mức độ nguy hiểm ở vịt con
2. Dấu hiệu viêm gan vịt
3. Bệnh tích điển hình
4. Phân biệt với một số bệnh có biểu hiện tương tự
5. Xử lý khi đàn vịt đang phát bệnh
6. NAVET-VIGAVIT trong phòng và trị viêm gan vịt
7. Vệ sinh chuồng nuôi và phòng bệnh

 

viem-gan-vit

Viêm gan vịt và mức độ nguy hiểm ở vịt con

Viêm gan vịt do vi rút là bệnh truyền nhiễm cấp tính xảy ra chủ yếu ở vịt non. Các tài liệu chuyên môn tại Việt Nam ghi nhận bệnh tập trung nhiều ở vịt con trong những tuần đầu đời, trong đó nhóm dưới 3 tuần tuổi đặc biệt nhạy cảm.

Tại Đồng bằng sông Cửu Long, Duck hepatitis A virus genotype 3 (DHAV-3) đã được phân lập từ các ổ bệnh trên vịt và được xác định là một tác nhân quan trọng gây viêm gan vịt ở vịt con.

Điểm đáng lo của bệnh là tốc độ diễn biến.

Trong nghiên cứu thực nghiệm trên vịt con 3 ngày tuổi, vịt có thể bắt đầu chết từ ngày đầu sau khi gây nhiễm và số chết tập trung trong những ngày tiếp theo. Điều này giải thích vì sao trong thực tế người nuôi có thể thấy đàn đang tương đối bình thường nhưng sau đó số con yếu và chết tăng nhanh.

Tổn thương nổi bật của bệnh tập trung ở gan. Cùng với tổn thương gan, vịt con có thể mất thăng bằng, co giật và xuất hiện tư thế đầu, cổ ngửa ra sau trước khi chết.

 

Dấu hiệu viêm gan vịt

Viêm gan vịt thường xuất hiện khá đột ngột.

Ban đầu, vịt có thể giảm ăn, ủ rũ, ít vận động và tách đàn. Khi bệnh tiến triển, biểu hiện thần kinh trở nên rõ hơn:

  • Đi đứng không vững hoặc ngã sang một bên
  • Hai chân đạp hoặc co giật
  • Nằm nghiêng hoặc nằm ngửa
  • Đầu và cổ ngửa ra sau
  • Suy yếu nhanh và chết
  • Một số con có thể đi phân trắng hoặc tiêu chảy trước khi chết.

Ở đàn vịt con, tổ hợp giảm ăn, ủ rũ, mất thăng bằng, co giật, đầu ngửa ra sau và chết nhanh là nhóm biểu hiện đặc biệt đáng chú ý.

Tuy nhiên, không nên kết luận bệnh chỉ từ tư thế co giật hoặc nằm ngửa. Một số bệnh khác ở vịt con cũng có thể tạo ra biểu hiện tương tự. Tuổi đàn, tốc độ chết và bệnh tích ở gan giúp việc khoanh vùng chính xác hơn.

 

Bệnh tích điển hình

Khi mổ khám vịt chết do viêm gan vịt, tổn thương nổi bật nhất thường nằm ở gan.

Gan có thể sưng, nhạt màu hoặc xuất huyết. Trên bề mặt gan xuất hiện các điểm hoặc vùng xuất huyết đỏ sẫm.

Một số trường hợp còn ghi nhận túi mật căng, lách sưng, thận sưng hoặc xuất huyết ở một số cơ quan khác.

Trong thực tế chẩn đoán, gan sưng và xuất huyết ở vịt con có biểu hiện thần kinh, chết nhanh là dữ kiện rất quan trọng để củng cố hướng viêm gan vịt.

Nếu bệnh tích không điển hình hoặc trong đàn xuất hiện nhiều nhóm triệu chứng khác nhau, mổ khám chỉ là bước đầu. Cần lấy mẫu xét nghiệm để xác định tác nhân, đặc biệt khi phải phân biệt với những bệnh khác cũng gây chết sớm ở vịt con.

 

Phân biệt với một số bệnh có biểu hiện tương tự

Vịt con co giật, nằm ngửa hoặc chết nhanh không chỉ xuất hiện trong viêm gan vịt.

Dịch tả vịt (Duck plague) cũng là bệnh do vi rút nhưng thường có hệ thống bệnh tích khác. Khi mổ khám cần chú ý thêm các tổn thương viêm, xuất huyết hoặc hoại tử ở đường tiêu hóa và các cơ quan khác.

Salmonella lại đặc biệt dễ gây nhầm ở vịt con.

Vịt, ngan con mắc thương hàn do Salmonella có thể tiêu chảy phân vàng trắng rồi chuyển trắng, phân bết quanh hậu môn, bụng to, yếu và chết sớm. Trường hợp nặng cũng có thể co giật, nằm nghiêng hoặc nằm ngửa, hai chân đạp và đầu ngửa ra sau.

Điểm giúp phân biệt là viêm gan vịt thường nổi bật với tổn thương gan sưng và xuất huyết, trong khi Salmonella cần được đánh giá thêm qua tình trạng lòng đỏ, đường tiêu hóa, nhiễm trùng huyết và xét nghiệm vi khuẩn.

Do đó, ở vịt con, tổ hợp độ tuổi nhỏ + bệnh xuất hiện nhanh + biểu hiện thần kinh + gan sưng, xuất huyết có giá trị hơn việc nhìn riêng một dấu hiệu như co giật hay nằm ngửa.

 

Xử lý khi đàn vịt đang phát bệnh

Viêm gan vịt do vi rút gây ra nên kháng sinh không tiêu diệt được nguyên nhân gây bệnh.

Khi đàn bắt đầu có vịt ủ rũ, mất thăng bằng, co giật hoặc chết nhanh, cần xử lý đồng thời đàn bệnh và môi trường nuôi.

Những con biểu hiện bệnh nên được tách khỏi đàn khỏe để dễ theo dõi. Vịt chết cần được thu gom và xử lý sớm, không để xác chết tồn tại trong khu úm hoặc quanh nguồn nước.

Máng ăn, máng uống và khu vực bị nhiễm phân cần được làm sạch. Phần chất độn bị ướt phải được thay, đồng thời kiểm tra máng uống và hệ thống cấp nước để tránh nền chuồng tiếp tục ẩm.

Nguồn nước sạch phải luôn sẵn có. Những con bắt đầu giảm ăn, nằm nhiều hoặc tách đàn cần được theo dõi sát vì bệnh có thể chuyển nặng nhanh.

Trong trường hợp cần cung cấp kháng thể đặc hiệu cho đàn, NAVET-VIGAVIT là chế phẩm IgY của NAVETCO dùng để phòng và trị viêm gan siêu vi trùng trên vịt, ngan.

 

NAVET-VIGAVIT trong phòng và trị viêm gan vịt

NAVET-VIGAVIT chứa kháng thể IgY đặc hiệu được tạo từ lòng đỏ trứng gà đã được gây miễn dịch với các kháng nguyên liên quan.

Sản phẩm chứa kháng thể viêm gan vịt với hiệu giá kháng thể trung hòa từ 6 log2 trở lên. Ngoài ra còn có kháng thể đặc hiệu đối với vi rút Tembusu và cúm H5N1.

Khác với vaccine, NAVET-VIGAVIT cung cấp trực tiếp kháng thể có sẵn cho cơ thể. Vaccine được dùng để kích thích cơ thể tạo miễn dịch chủ động, còn kháng thể IgY cung cấp miễn dịch thụ động trong những tình huống cần có kháng thể sớm.

Dùng NAVET-VIGAVIT để phòng bệnh

Với vịt, ngan từ 1–10 ngày tuổi:

0,5–1 ml/con, dùng liên tục 3 ngày và nhắc lại sau 5–7 ngày.

Có thể tiêm bắp hoặc tiêm dưới da.

Nếu sử dụng bằng đường uống, dùng liều gấp đôi liều tiêm.

Dùng NAVET-VIGAVIT khi đàn đang mắc bệnh

Vịt, ngan dưới 2 tuần tuổi:

1–1,5 ml/con, dùng liên tục 3 ngày và nhắc lại sau 3–5 ngày.

Vịt, ngan trên 2 tuần tuổi:

1,5–2 ml/con và nhắc lại sau 3–5 ngày.

Trước khi sử dụng cần lấy chế phẩm ra khỏi nơi bảo quản và lắc kỹ.

Sản phẩm được bảo quản ở 2–8°C, không để đông đá. Sau khi mở nắp nên sử dụng hết chai và bảo đảm bơm, kim tiêm được tiệt trùng trong quá trình sử dụng.

 

Vệ sinh chuồng nuôi và phòng bệnh

Với một bệnh diễn biến nhanh ở vịt con, xử lý môi trường phải được thực hiện song song với xử lý đàn.

Khu úm cần giữ khô, thông thoáng nhưng tránh gió lùa. Nước uống phải sạch và máng uống được vệ sinh thường xuyên để hạn chế phân, chất bẩn tích tụ.

Dụng cụ giữa khu vịt bệnh và khu vịt khỏe không nên dùng chung nếu chưa được vệ sinh, sát trùng. Người chăm sóc cũng cần hạn chế di chuyển qua lại giữa các khu nuôi.

NAVET-IODINE có thể được sử dụng để sát trùng chuồng trại và dụng cụ. Sản phẩm chứa PVP Iodine và có tác dụng đối với nhiều vi rút, vi khuẩn, Mycoplasma và nấm trong môi trường chăn nuôi, trong đó có vi rút gây viêm gan vịt.

Sát trùng định kỳ:

Pha 20 ml NAVET-IODINE trong 10 lít nước sạch, phun đủ ướt bề mặt. Thực hiện lại sau 5–7 ngày.

Khi đang có dịch bệnh:

Pha 50 ml/10 lít nước sạch, phun sau khi đã dọn vệ sinh và loại bỏ chất hữu cơ. Có thể thực hiện 1–2 lần/ngày trong 3–5 ngày hoặc đến khi hết dịch theo hướng dẫn sản phẩm.

Đối với máng ăn, máng uống và dụng cụ chăn nuôi, cần loại bỏ thức ăn thừa, phân và chất bẩn trước khi sát trùng. Chất hữu cơ còn bám trên bề mặt có thể làm giảm hiệu quả của quá trình vệ sinh.

Bên cạnh vệ sinh chuồng trại, vaccine vẫn là biện pháp quan trọng để xây dựng miễn dịch chủ động cho đàn khỏe.

Phòng viêm gan vịt cần bắt đầu ngay từ ngày đầu đời. Với vịt, ngan 1–10 ngày tuổi, có thể sử dụng NAVET-VIGAVIT để bổ sung kháng thể thụ động theo đúng liều phòng của sản phẩm. Vaccine viêm gan vịt nên được chủng sớm cho đàn khỏe; trong lịch phòng bệnh cho vịt chuyên thịt, mốc tiêm được áp dụng từ 3 ngày tuổi.

Con giống nên có nguồn gốc rõ ràng và được đưa vào khu úm đã vệ sinh, sát trùng và để khô trước khi nhập đàn. Không nuôi chung nhiều lứa tuổi trong cùng một khu nếu điều kiện không cho phép kiểm soát tốt đường lây.

Viêm gan vịt nguy hiểm nhất ở tốc độ tiến triển trên vịt non. Khi đàn đã xuất hiện nhiều con co giật, nằm ngửa và chết nhanh, thời gian xử lý rất ngắn.

Phát hiện sớm vịt tách đàn, giảm ăn hoặc mất thăng bằng, kết hợp kiểm tra bệnh tích gan và chủ động xử lý cả đàn lẫn môi trường ngay từ những ca đầu tiên giúp giảm nguy cơ bệnh tiếp tục lan rộng.

 

NAVETCO Trợ thủ đắc lực của Nhà chăn nuôi

Để biết thêm chi tiết về các sản phẩm và cách ứng dụng, vui lòng truy cập trang web chính thức NAVETCO (www.navetco.com.vn) hoặc liên hệ đội ngũ tư vấn kỹ thuật của Công ty qua tổng đài CSKH 1900.999.960

 

Nguồn tham khảo:

• Khảo sát độc lực của virus viêm gan vịt phân lập từ đàn vịt tỉnh Hậu Giang - Phạm Công Uẩn, Hồ Thị Việt Thu - Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, Tập 54 số 1B (2018).

• Phân lập và định danh virus gây bệnh viêm gan vịt type I ở tỉnh Hậu Giang - Phạm Công Uẩn, Hồ Thị Việt Thu - Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, Chuyên đề Nông nghiệp (2014).

• Phân lập, định danh virus viêm gan vịt ở một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và sản xuất kháng thể phòng bệnh - Luận án tiến sĩ Phạm Công Uẩn, Trường Đại học Cần Thơ (2020).

• Sổ tay hỏi đáp về thực hành tốt và an toàn sinh học trong chăn nuôi vịt, ngan thịt quy mô vừa và nhỏ - FAO và Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (2020).

• Kỹ thuật chăn nuôi vịt chuyên thịt thương phẩm - Trung tâm Khuyến nông Quốc gia (2018).

• TCVN 8400-9:2011 - Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 9: Bệnh viêm gan vịt typ I - Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam.

• TCVN 8400-11:2019 - Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 11: Bệnh dịch tả vịt - Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam.

Icon động, để lại yêu cầu