NHÌN MÀU PHÂN GÀ CÓ THỂ KHOANH VÙNG NGUYÊN NHÂN TIÊU CHẢY NHƯ THẾ NÀO?

Phân máu thì nghĩ cầu trùng. Phân trắng thì nghĩ Găm-bô-rô. Phân xanh lại nghĩ Niu-cát-xơn. Nhưng màu phân chỉ cho mình một manh mối ban đầu. Cùng một màu phân có thể xuất hiện trong nhiều bệnh khác nhau. Muốn khoanh vùng đúng hơn, cần nhìn thêm gà đang ở độ tuổi nào, đàn bệnh nhanh hay chậm, có giảm ăn không, tỷ lệ chết có tăng không và có xuất hiện thêm triệu chứng hô hấp hoặc thần kinh hay không. Vì vậy, khi thấy phân đổi màu, đừng dừng lại ở câu hỏi “đây là bệnh gì?”. Quan trọng hơn là biết mình cần nhìn thêm dấu hiệu nào và nên xử lý đàn theo hướng nào.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ lần lượt đi qua những vấn đề thường gặp khi gà bị tiêu chảy và phân đổi màu:

1. Cầu trùng và tổn thương đường ruột
2. Phân trắng ở gà con và những bệnh cần lưu ý
3.Phân xanh và các bệnh truyền nhiễm thường gặp
4. Phân vàng, phân sống và rối loạn đường ruột
5. Xử lý ban đầu khi đàn gà bị tiêu chảy
6. Phòng bệnh và hạn chế tái phát

 

ga-di-tieu-chay-phan-mau

 

Cầu trùng và tổn thương đường ruột
Phân đỏ, nâu socola, sáp đỏ hoặc có máu tươi thường gặp khi đường ruột bị tổn thương do Cầu trùng (Coccidiosis).

Bệnh do các loài Eimeria gây ra, thường biểu hiện rõ ở gà đang trong giai đoạn phát triển. Ngoài màu phân thay đổi, gà có thể xù lông, sà cánh, giảm ăn, chân khô, mào nhợt và chậm lớn.

Ở những trường hợp nặng, lượng máu trong phân tăng lên, gà mất sức nhanh và tỷ lệ chết có thể tăng nếu không được xử lý kịp thời.

Khi các biểu hiện phù hợp với cầu trùng, có thể sử dụng NAVET-COX 2,5% để điều trị bệnh do Eimeria ở gia cầm theo hướng dẫn sản phẩm.

Điều trị thuốc cần đi cùng với việc xử lý môi trường. Noãn nang cầu trùng được thải ra ngoài theo phân và tiếp tục phát triển trong điều kiện thuận lợi, đặc biệt ở nền chuồng ẩm.

Vì vậy, trong thời gian điều trị cần thay phần chất độn bị ướt, kiểm soát nước rò từ máng uống, giữ nền khô và hạn chế phân tích tụ lâu trong khu nuôi.

Nếu chỉ dùng thuốc nhưng môi trường vẫn ẩm và nhiễm phân, đàn vẫn có nguy cơ tiếp tục tái nhiễm.

 

Phân trắng ở gà con và những bệnh cần lưu ý
Phân trắng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh khác nhau nên độ tuổi của gà là dữ kiện rất quan trọng.

Ở gà con 1–7 ngày tuổi, phân trắng dính bết quanh hậu môn, kèm bụng sưng, rốn lâu teo, gà tụm lại, yếu và có mùi hôi là những biểu hiện điển hình của Bạch lỵ (Pullorum disease) do Salmonella Pullorum.

Bệnh thường gây thiệt hại nặng ở gà con và có thể lây qua trứng hoặc từ môi trường ấp, úm đã nhiễm mầm bệnh.

Vì đây là bệnh do vi khuẩn, hướng điều trị chính là sử dụng kháng sinh phù hợp.

Với gà con úm, có thể sử dụng NAVET-AMOXICOL PLUS với liều 1 g/1–2 lít nước uống, liên tục 3–5 ngày theo hướng dẫn sản phẩm.

Trong thời gian điều trị cần giữ khu úm khô sạch, thay chất độn bẩn, vệ sinh máng ăn, máng uống và loại bỏ phân bết quanh hậu môn để gà dễ ăn uống hơn.

Nếu tình trạng gà con phân trắng, yếu và chết sớm lặp lại qua nhiều lứa, cần kiểm tra lại nguồn giống, trứng ấp, máy ấp và khu úm. Salmonella có thể đi vào đàn từ rất sớm chứ không chỉ phát sinh trong chuồng nuôi.

Ở gà lớn hơn, đặc biệt khoảng 3–6 tuần tuổi, phân trắng loãng như nước vo gạo đi cùng xù lông, giảm ăn, run rẩy, mất nước và đàn xuống sức nhanh lại phù hợp hơn với Găm-bô-rô (Gumboro).

Găm-bô-rô là bệnh do vi rút nên kháng sinh không điều trị được nguyên nhân.

Khi đàn đang bị đe dọa bởi bệnh hoặc cần bổ sung kháng thể nhanh, NAVET-KHÁNG GUM có thể được sử dụng theo hướng dẫn sản phẩm.

Khác với vaccine cần thời gian để cơ thể tự tạo miễn dịch, NAVET-KHÁNG GUM cung cấp kháng thể có sẵn ngay sau khi tiêm. Lượng kháng thể này tồn tại trong thời gian ngắn, khoảng 5–7 ngày, nên phù hợp hơn với những tình huống cần bảo hộ nhanh.

Về lâu dài, vaccine GUMBORO vẫn là giải pháp để tạo miễn dịch chủ động cho đàn khỏe.

 

Phân xanh và các bệnh truyền nhiễm thường gặp
Phân xanh thường xuất hiện khi gà giảm ăn hoặc bỏ ăn trong thời gian bệnh.

Nếu phân xanh đi cùng khò khè, khó thở, giảm ăn và xuất hiện thêm các biểu hiện thần kinh như ngoẹo cổ, đi vòng, mất thăng bằng hoặc liệt, các dấu hiệu này phù hợp với Niu-cát-xơn (Newcastle).

Niu-cát-xơn có thể ảnh hưởng đồng thời đến hệ hô hấp, tiêu hóa và thần kinh nên trong cùng một đàn có thể xuất hiện khò khè, phân xanh, giảm ăn và các biểu hiện thần kinh.

Đây là bệnh do vi rút nên kháng sinh không điều trị được nguyên nhân.

Khi đàn có biểu hiện bệnh, cần tách khu nuôi có gà bệnh, hạn chế người và dụng cụ di chuyển sang đàn khỏe, thu gom chất thải và tăng cường vệ sinh sát trùng.

Có thể sử dụng NAVETCIDE để sát trùng chuồng trại theo hướng dẫn sản phẩm sau khi đã loại bỏ phân và chất hữu cơ.

Trong những tình huống đàn đang bị đe dọa bởi dịch hoặc cần một lớp bảo hộ nhanh, NAVET-KHÁNG GUM cung cấp kháng thể có chứa kháng thể đối với Niu-cát-xơn.

Về phòng bệnh lâu dài, NAVETCO có các vaccine Niu-cát-xơn chủng F, Lasota, chủng M và vaccine chịu nhiệt để xây dựng chương trình miễn dịch phù hợp với từng giai đoạn của đàn.

 

>> NIU-CÁT-XƠN (NEWCASTLE) Ở GÀ CÓ NHỮNG DẤU HIỆU NÀO VÀ PHÒNG BỆNH RA SAO?

 

Phân xanh cũng có thể xuất hiện trong triệu chứng Tụ huyết trùng gia cầm (Fowl cholera)

Ở tụ huyết trùng, phân thường chuyển vàng xanh hoặc xanh nhạt, đi cùng sốt cao, thở dốc, mào hoặc tích tím và có thể chết đột ngột.

Khác với Niu-cát-xơn, tụ huyết trùng do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra nên có thể điều trị bằng kháng sinh phù hợp.

Khi bệnh diễn biến nhanh hoặc tỷ lệ chết tăng, nên xác định nguyên nhân sớm để lựa chọn kháng sinh phù hợp và tránh điều trị kéo dài không hiệu quả.

Về phòng bệnh, vaccine TỤ HUYẾT TRÙNG GIA CẦM có thể được sử dụng để tạo miễn dịch chủ động cho đàn khỏe, đặc biệt ở những trại đã từng xuất hiện bệnh hoặc nằm trong khu vực có nguy cơ cao.

 

Phân vàng, phân sống và rối loạn đường ruột
Phân vàng loãng, có bọt hoặc mùi tanh thường liên quan đến các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột, trong đó E. coli là một nguyên nhân phổ biến.

Gà có thể giảm ăn, chậm lớn, tiêu chảy phân vàng, phân trắng hoặc vàng xanh. Khi nhiễm trùng nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và gây nhiễm trùng huyết.

Vì đây là bệnh do vi khuẩn nên cần sử dụng kháng sinh phù hợp theo hướng dẫn điều trị, đồng thời kiểm tra lại chất lượng nước uống, vệ sinh máng và điều kiện chuồng nuôi.

Một dạng khác là phân sống màu cám, còn thức ăn chưa tiêu, có bọt khí hoặc chất nhầy.

Biểu hiện này thường gặp ở gà khoảng 15-35 ngày tuổi mắc Viêm ruột hoại tử (Necrotic enteritis), đặc biệt sau khi đổi thức ăn hoặc khi đường ruột trước đó đã bị tổn thương.

Gà có thể vẫn ăn nhưng tăng trọng kém. Khi mổ khám, ruột thường sưng, chứa nhiều hơi và tổn thương thành ruột.

Viêm ruột hoại tử là bệnh do vi khuẩn nên hướng điều trị chính là kháng sinh phù hợp.

Bên cạnh thuốc, cần kiểm tra lại chất lượng thức ăn, tốc độ đổi cám và các bệnh đường ruột đi kèm, đặc biệt là cầu trùng. Tổn thương ruột do cầu trùng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh hơn.

 

Xử lý ban đầu khi đàn gà bị tiêu chảy
Khi gà tiêu chảy, việc đầu tiên là hạn chế mất nước và giảm thêm áp lực lên đường ruột.

Đàn cần được cung cấp nước sạch liên tục. Máng uống phải được vệ sinh và kiểm tra rò rỉ để tránh làm nền chuồng ướt thêm.

Có thể bổ sung NAVET-ELECTROLYTES để hỗ trợ bù nước và cân bằng điện giải cho đàn trong thời gian bệnh và phục hồi.

Những con đã yếu, nằm riêng hoặc giảm uống cần được theo dõi sát hơn vì lượng nước và sản phẩm bổ sung chúng nhận được có thể không đủ.

Song song với hỗ trợ thể trạng, cần quan sát toàn đàn để xác định hướng bệnh.

  • Phân máu ở gà đang lớn thường liên quan nhiều đến cầu trùng.
  • Phân trắng bết hậu môn ở gà con vài ngày tuổi phù hợp hơn với bạch lỵ.
  • Phân trắng loãng ở gà 3–6 tuần tuổi đi cùng run rẩy, mất nước và xuống sức nhanh phù hợp hơn với Găm-bô-rô.
  • Phân xanh đi cùng khò khè và biểu hiện thần kinh phù hợp hơn với Niu-cát-xơn, trong khi sốt cao, mào tích tím và chết đột ngột lại phù hợp hơn với tụ huyết trùng.

Khi tỷ lệ chết tăng nhanh, biểu hiện không điển hình hoặc đàn không đáp ứng với hướng điều trị ban đầu, nên mổ khám, lấy mẫu hoặc làm kháng sinh đồ để xác định nguyên nhân chính xác hơn.

 

Phòng bệnh và hạn chế tái phát
Mỗi nhóm bệnh gây tiêu chảy có một đường lây và cơ chế tái nhiễm khác nhau, vì vậy phòng bệnh cần tập trung đúng vào nguồn mầm bệnh.

  • Với Bạch lỵ (Pullorum disease) và các bệnh do Salmonella, việc kiểm soát phải bắt đầu ngay từ con giống. Trứng ấp, máy ấp, khu úm, máng ăn, máng uống và nguồn nước đều có thể trở thành nguồn mang mầm bệnh. Nếu bệnh lặp lại ở nhiều lứa gà con, cần xem lại đàn bố mẹ và quy trình ấp thay vì chỉ tiếp tục điều trị từng lứa.
  • Với Cầu trùng (Coccidiosis), noãn nang được thải ra ngoài theo phân và phát triển tốt trong môi trường ẩm. Giữ chất độn khô, thay phần nền bị ướt, kiểm soát nước rò và hạn chế phân tích tụ giúp giảm lượng mầm bệnh mà gà tiếp xúc trong chuồng.
  • Với Găm-bô-rô (Gumboro), vaccine cần được thực hiện khi đàn còn khỏe và đúng lịch để tạo miễn dịch chủ động trước giai đoạn gà nhạy cảm với bệnh. Trong những tình huống khẩn cấp hoặc đàn đang bị đe dọa bởi dịch, chế phẩm kháng thể có thể được sử dụng để tạo lớp bảo hộ nhanh theo hướng dẫn chuyên môn.
  • Với Niu-cát-xơn (Newcastle), chương trình vaccine cần được xây dựng theo tuổi đàn và lịch miễn dịch trước đó. NAVETCO có các vaccine chủng F, Lasota, chủng M và vaccine chịu nhiệt để sử dụng ở những giai đoạn khác nhau. Vaccine chỉ phát huy tốt khi đàn khỏe và có đủ thời gian hình thành miễn dịch.
  • Với Tụ huyết trùng gia cầm (Fowl cholera), những trại từng xuất hiện bệnh hoặc nằm trong khu vực có nguy cơ nên chủ động tiêm vaccine cho đàn khỏe. Song song đó cần giữ chuồng thông thoáng, nền khô, hạn chế mật độ quá cao và giảm các yếu tố stress khiến sức đề kháng của đàn suy giảm.

Bên cạnh biện pháp riêng cho từng bệnh, an toàn sinh học vẫn là lớp phòng vệ chung của toàn đàn. Người chăm sóc, dụng cụ, máng ăn, máng uống và luồng di chuyển giữa các khu nuôi cần được kiểm soát để hạn chế mang mầm bệnh từ đàn bệnh sang đàn khỏe.

Màu phân giúp người nuôi phát hiện vấn đề sớm, nhưng để xác định nguyên nhân chính xác hơn cần đặt màu phân cùng với tuổi gà, tốc độ bệnh, thể trạng và các dấu hiệu đi kèm.

 

 

NAVETCO Trợ thủ đắc lực của Nhà chăn nuôi

Để biết thêm chi tiết về các sản phẩm và cách ứng dụng, vui lòng truy cập trang web chính thức NAVETCO (www.navetco.com.vn) hoặc liên hệ đội ngũ tư vấn kỹ thuật của Công ty qua tổng đài CSKH 1900.999.960

Icon động, để lại yêu cầu