Phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi với vaccine NAVET-ASFVAC

Phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi với vaccine NAVET-ASFVAC.

 

Điều tra trong ổ dịch cho thấy, lợn tiêm vaccine NAVET-ASFVAC được bảo hộ đến 95%, trong khi lợn không tiêm vaccine trong ổ dịch đều bị chết hoặc bệnh, sau đó phải loại thải.

 

Bệnh Dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus  ADN gây ra, thuộc họ Asfarviridae, chi Asfivirus. Virus lây lan nhanh trong đàn lợn nuôi và tồn tại trong nhiều điều kiện môi trường khác nhau trong nhiều tháng. Bệnh DTLCP có tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ chết rất cao có thể đến 100% lợn bệnh, gây thiệt hại lớn cho nghề chăn nuôi lợn của nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam.

 

Bệnh xuất hiện ở Việt Nam vào năm 2019, sau đó lây lan rất nhanh trong thời gian ngắn và trở thành một trong những bệnh nguy hiểm gây thiệt hại lớn nhất cho nghề chăn nuôi lợn ở nước ta từ đó đến nay. Khi mới xuất hiện ở Việt Nam, virus DTLCP thuộc genotype 2 đã được xác định là genotype lưu hành chủ yếu và cùng genotype với các chủng virus DTLCP đang lưu hành ở các nước khác có chung biên giới với Việt Nam.

 

Căn cứ vào đặc tính của chủng virus DTLCP lưu hành ở Việt Nam, được sự đồng ý của lãnh đạo Bộ NN&PTNT và Cục Thú y, cùng với sự giúp đỡ của các nhà khoa học thuộc trung tâm nghiên cứu bệnh gia súc Plum Island (Plum Isalnd Animal Disease Center-PIADC), thuộc Viện Nông nghiệp Hoa Kỳ, Công ty NAVETCO đã phát triển thành công vaccine phòng bệnh DTLCP NAVET-ASFVAC và được Cục Thú y cấp phép sản xuất lưu hành vào tháng 5/2022.

Đánh giá chất lượng của vaccine NAVET-ASFVAC trong điều kiện phòng thí nghiệm cho thấy vaccine an toàn tiêm cho lợn từ 4 tuần tuổi trở lên và hiệu lực của vaccine đối với các lô sản xuất và xuất xưởng đạt ở mức độ cao 100% lợn tiêm vaccine được bảo hộ chống lại virus cường độc DTLCP thuộc genotype 2.

 

Khi đánh giá hiệu quả phòng bệnh của vaccine trong điều kiện sản xuất, lợn được tiêm vaccine tại các trại lợn sau đó đánh giá hiệu quả phòng bệnh bằng phương pháp huyết thanh học kết hợp với phương pháp công cường độc.

 

Kết quả cho thấy khi tiêm vaccine NAVET-ASFVAC cho lợn trong sản xuất, hiệu quả phòng bệnh khi đánh giá bằng phương pháp huyết thanh học đạt 91,9% và bằng phương pháp thử thách cường độc hiệu quả phòng bệnh ghi nhận là 96%.

 

Một trong những đánh giá chính xác nhất về khả năng bảo hộ của vaccine là khả năng sống sót của lợn khi đối diện với ổ dịch xuất hiện trong tự nhiên.

 

Tính chính xác thu được là do trong tự nhiên sức đề kháng, sự lây lan và nhiễm bệnh hoàn toàn tự nhiên, khách quan không bị phụ thuộc vào các yếu tố khác có thể làm sai lệch bản chất của sự việc.

 

Thực vậy, ghi nhận tại một ổ dịch DTLCP xảy ra tại huyện Chợ Gạo, Tỉnh Tiền Giang (cũ). Điều tra trong ổ dịch đó cho thấy, những lợn được tiêm vaccine NAVET-ASFVAC trước đó đã được bảo hộ với tỷ lệ đến 95%, trong khi những lợn không tiêm vaccine trong ổ dịch này đều bị chết hoặc bệnh, sau đó phải loại thải.

 

Việc xuất hiện virus DTLCP chủng lai giữa genotype 1 và genotype 2 (viết tắt G1/2) vào năm 2023 là một thách thức lớn với việc phòng bệnh DTLCP bằng vaccine vì tất cả vaccine DTLCP hiện nay được cấp phép ở nước ta đều dùng chủng virus vaccine DTLCP thuộc Genotype 2.

 

Do không có nhiều nghiên cứu về chủng lai G1/2 nên chúng tôi không có thông tin có tính hệ thống và chính xác về đặc điểm của chủng lai, cụ thể là những thay đổi về gen, về độc lực của các chủng lai này.

 
Tuy nhiên theo dõi trên thực địa tại một số trại lợn và đánh giá tại phòng thí nghiệm, chúng tôi nhận thấy rằng chủng lai G1/2 lưu hành tại Việt Nam có thể có những biến đổi về độc lực nếu so sánh các chủng hiện nay với các chủng mới xuất hiện lúc đầu ở Việt Nam ở thời điểm năm 2023.

Trong điều kiện phòng thí nghiệm, khi khảo sát về mức độ phản ứng chéo giữa virus vaccine dùng sản xuất NAVET-ASFVAC với chủng virus lai phân lập năm 2023, lợn được tiêm với virus vaccine thuộc Genotype 2 có khả năng bảo hộ chống lại virus lai G1/2 đạt tỷ lệ 30% đến 40%.

 

Hiện tượng bảo hộ chéo giữa virus vaccine NAVET-ASFVAC với chủng lai G1/2 trong thực tế cũng đã được ghi nhận. Điều tra tình hình dịch bệnh DTLCP ở một trại chăn nuôi lợn thịt tại huyện Tân Châu, Tỉnh Tây Ninh (cũ), thời điểm điều tra trại có hơn 1.200 lợn thịt ở các lứa tuổi khác nhau và đã được tiêm phòng vaccine DTLCP NAVET-ASFVAC.

 

Vì là trại nuôi lợn thịt nên trại thường xuyên nhập lợn từ bên ngoài để nuôi thịt gối đầu theo từng đợt và tất cả lợn nhập về sau đó đều được tiêm phòng vaccine NAVET-ASFVAC. Cần lưu ý rằng đây là hình thức rất rủi ro, khả năng xâm nhập của nguồn bệnh vào trại rất khó kiểm soát và thực tế đã xảy ra đúng như vậy.

 

Trong một đợt nhập lợn về, sau thời gian ngắn cách ly, trại đã tiến hành tiêm vaccine DTLCP cho đàn lợn mới nhập và chỉ 7 ngày sau tiêm vaccine, những lợn này đã phát bệnh DTLCP điển hình.

Xét nghiệm các mẫu bệnh phẩm từ lợn chết và bệnh, dùng bộ kit chẩn đoán PCR đặc hiệu đã xác nhận virus DTLCP gây bệnh thuộc chủng lai G1/2 với giá trị Ct rất thấp, hầu hết nằm trong khoảng từ 19,5 đến 25,1.

 

Phân tích về thời gian phát bệnh sau khi tiêm vaccine cho thấy lợn mới nhập vào trại được tiêm vaccine đã mang vi rút DTLCP chủng lai G1/2 từ trước.

 

Điều đặc biệt quan tâm ở đây là mặc dù được xác nhận có virus chủng lai G1/2 lưu hành trong trại, với mô hình chăn nuôi lợn thịt mở và điều kiện cách ly khá hạn chế, nên khả năng lây lan rộng chủng virus này trong trại là rất cao, nhưng điều chưa lý giải được là trong hoàn cảnh như vậy nhưng tỷ lệ heo bị bệnh và chết của đàn lợn nuôi trong trại lại dừng lại ở mức thấp đáng ngạc nhiên.

 

Cụ thể nhóm mới được tiêm vaccine chỉ thiệt hại khoảng 20%, còn các nhóm lợn khác đã tiêm đầy đủ vaccine trước đó hầu như không có lợn bệnh, chết do chủng virus lai này gây ra.

Hiện tại, Công ty vẫn tiếp tục nghiên cứu virus phân lập tại trại này để có kết luận chính xác những kết quả ghi nhận được trong tương lai gần.

 

 

 

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/phong-benh-dich-ta-lon-chau-phi-voi-vaccine-navet-asfvac-d792519.html